Strona głównaCzym jest Unnia Europejska?Przesłanki integracjiTraktatyOjcowie zjednoczonej EuropyFilary Unii EuropejskiejRynek WewnętrznyGeneza i rozwój wspólnej walutyWaluta Euro i "strefa euro"
   

Przesłanki integracji europejskiej po II wojnie światowej

Tragiczne wydarzenia II wojny światowej miały bezpośredni wpływ na stosunki miedzy państwami zachodnioeuropejskimi oraz na ideę integracji europejskiej, która weszła na zupełnie nowe tory.
Po 1945 r. Europę podzielono na dwa wrogie politycznie obozy. Na Zachodzie Europy rozpoczęły się intensywne procesy integracyjne, na Wschodzie zaś n małe państwa zostały związane sojuszem ze Związkiem Radzieckim (ZSRR). II wojna światowa zmieniła w Europie Zachodniej układ sił. Osłabione Francja i Wielka Brytania utraciły swoje dotychczasowe pozycje mocarstw. Niemcy zaś, w wyniku postanowień konferencji poczdamskiej, podzielono na cztery strefy okupacyjne.

Ø      ZSRR skutecznie rozciągał swoje wpływy na wschód Europy, a tendencje lewicowe zaczynały poważnie zagrażać krajom zachodnim. W drugiej połowie lat czterdziestych XX w. komuniści zasiadali w rządach i parlamentach m.in. Francji i Włoch. Przeciwstawienie się ekspansji ZSRR było zatem jednym z motywów integracji sił państw Europy Zachodniej po 1945 r.

Ø      Kolejną przesłankę integracji zachodnioeuropejskiej stanowiła kwestia niemiecka. Włączenie powstałej we wrześniu 1949 r. Republiki Federalnej Niemiec (RFN) do zjednoczonej Europy miało stanowić zabezpieczenie przed odrodzeniem się niemieckiego ekspansjonizmu. Ponadto podział na RFN i Niemiecką Republikę Demokratyczną (NRD), powstałą z radzieckiej strefy okupacyjnej w październiku 1949 r., przekreślał szanse na zjednoczenie Niemiec. Podzielone Niemcy stanowiły mniejsze niebezpieczeństwo dla istnienia pokoju w Europie powojennej.

Ø      Integracja europejska miała również przyczynić się do szybszej odbudowy zniszczonych gospodarek państw europejskich. Zespolenie wysiłków tych krajów pozytywnie wpływałoby na rozwój gospodarczy oraz na spłatę kredytów zaciągniętych podczas wojny przez państwa europejskie w USA. W zintegrowaniu krajów zachodnioeuropejskich widziano szansę na przywrócenie Europie miana centrum gospodarczego i finansowego świata oraz skuteczne konkurowanie z USA, które po wojnie zwiększyły swoją produkcję i dokonały ekspansji gospodarczej i politycznej.

Idea integracji Europy uzyskała wsparcie USA w postaci planu odbudowy i modernizacji Europy, powszechnie znanego pod nazwą planu Marshalla. Podczas przemówienia wygłoszonego 5 czerwca 1947 r. na Uniwersytecie Harvard, Ówczesny sekretarz stanu, generał George Marshall, zaproponował krajom europejskim pomoc finansową w odbudowie zniszczonej gospodarki i odzyskaniu stabilizacji wewnętrznej. W okresie międzywojennym Amerykanie upatrywali w ruchu paneuropejskim narzędzie skierowane przeciwko USA, dlatego plan nie cieszył się szczególnym poparciem opinii publicznej. Po II wojnie światowej Amerykanie zdali sobie sprawę z tego, że upadek gospodarek europejskich może zagrażać stabilności politycznej tego kontynentu i jednocześnie stwarzać dogodne warunki do dalszej ekspansji ZSRR. Przekazanie środków finansowych państwom Europy gwarantowało Amerykanom spłatę kredytów zaciągniętych przez te kraje podczas wojny oraz wpływ na rządy europejskie. USA w ten sposób zapewniały sobie również europejski rynek zbytu dla swoich towarów. Propozycja Marshalla otwarta była także dla ZSRR oraz krajów Europy środkowej i Wschodniej. Władze ZSRR obawiały się jednak, że skorzystanie z pomocy finansowej USA doprowadzi do wzmocnienia tego kraju w Europie, a osłabi pozycję Związku Radzieckiego. Odrzucając pomoc amerykańską ZSRR wymusił na państwach Europy środkowej i Wschodniej, będących w orbicie jego wpływów, podjęcie analogicznej decyzji. Pomoc finansowa w ramach planu Marshalla napływała zatem tylko do krajów Europy Zachodniej od 4 kwietnia 1948 r. do 30 czerwca 1952 r. i wyniosła w sumie prawie 13 mld USD.

Plan Marshalla uważany jest za impuls do europejskiej integracji, gdyż stworzył on fundamenty gospodarczej współpracy państw Europy Zachodniej. Wspólne prace nad wykorzystaniem amerykańskiej pomocy i realizacją planu Marshalla doprowadziły do powstania 16 kwietnia 1948 r. Organizacji Europejskiej Współpracy Gospodarczej (Organisation for European Economic Cooperation  – OEEC). Głównym celem tej organizacji była współpraca gospodarcza i liberalizacja wzajemnego handlu. W 1960 r. została ona przekształcona w Organizację Współpracy i Rozwoju Gospodarczego (Organisation for Economic Cooperation and Development OECD)